فصل يكم : كلياتى دربارهء تمدن و تمدن اسلامى « سرگذشت انسان از معبر تمدنها مىگذرد » و « تمدنها در طول تاريخ در شكل دادن به هويت بشر گسترده‌ترين نقش را داشته‌اند . » امروزه تمدن به سند تاريخىِ فرهنگ ملل تبديل گشته و نزد آنان از اهميتى ويژه برخوردار است ؛ و كم‌تر ملّتى را مىتوان يافت كه نسبت به مواريث خود تعصب نورزد ؛ زيبايى ، و قدمتش را به رخ ديگر ملل نكشد و براى حفظ و نگهدارى آنها مبالغى هنگفت هزينه نكند . درس حاضر بر آن است تا كلياتى را دربارهء اين جنبهء مهم از زندگى انسان بيان كند ؛ و چون موضوع اصلى اين مادهء درسى تمدن اسلامى است ، علاوه بر معناكاوى مفهوم كلى تمدن ، موضوعات زير را به بحث بگذارد : - مفهوم تمدن اسلامى - ويژگيهاى تمدن اسلامى - مبانى تمدن اسلامى 1 . تمدن در لغت و اصطلاح فرهنگ‌نويسان براى واژهء تمدن معانى زير را نوشته‌اند : « شهرنشينى » ، « اساليب شهرنشينى گزيدن » ، « به زىّ شهرنشينان درآمدن » ، « فرهيختگى » . اين معانى ناظر بر بيرون آمدن انسان از حالت بربريت و وحشىگرى يعنى نخستين شرط و مرحلهء تمدن است ؛ « 1 » در حالى كه امروزه از

--> ( 1 ) . براى آگاهى بيشتر ر . ك . لغتنامهء دهخدا ، واژهء « تمدن »